banner bilim
 
Ana Sayfa « E-tarih.org    
   
  İslam dünyasında mimarlık
      MEMLÛKLAR DÖNEMİ (1250-1517)
  » Üst Konu
HZ. MUHAMMED DÖNEMİ
DÖRT HALİFE DÖNEMİ (632-660)
EMEVİ HALİFELERİ DÖNEMİ (661-750)
ENDÜLÜS EMEVİLERİ DÖNEMİ (756-1031)
ENDÜLÜSTE TAVAİF-İ MÜLUK DÖNEMİ (1031-1090)
ENDÜLÜS'TE MURABITLAR (1090-1147) ve MUVAHHİDLER (1147-1248) DÖNEMİ
GIRNATA SULTANLIĞI (1232-1492)
KUZEY AFRİKA EMİRLİKLERİ
AGLEBÎLER DÖNEMİ (800-969)
MURABITLAR (1030-1269) ve MUVAHHİTLER (1056-1147) DÖNEMİ
MERÎNÎLER DÖNEMİ (1195-1470)
ABBASİ HALİFELERİ DÖNEMİ (750-1258)
TOLUNOĞULLARI DÖNEMİ (868-905)
FATIMÎLER DÖNEMİ (969-1170)
EYYUBÎLER DÖNEMİ (1174-1250?ler)
MEMLÛKLAR DÖNEMİ (1250-1517)
İRAN ve HORASAN
İLHANLILAR DÖNEMİ (1256-1344)
TİMURLULAR DÖNEMİ (1370-1501)
SAFEVÎLER DÖNEMİ (1502-1736)
HİNDİSTAN ve ÇİN
İSLÂM?IN YÜKSELEN YILDIZI: TÜRK MİMARLIĞI
BÜYÜK SELÇUKLULAR (1000?ler-1157)
ANADOLU SELÇUKLULARI (1060-1308)
ANADOLU BEYLİKLERİ DÖNEMİ MİMARLIĞI
OSMANLI İMPARATORLUĞU
20. YÜZYILDA İSLÂM MİMARLIĞI

 
MEMLÛKLAR DÖNEMİ (1250-1517)

Alexandria, Qaitbay Castle 2

 

Türk Memlûk sultanları XIII. yüzyıl ortasında Mısır’a hakim oldular ve halifeliğe sahip çıktılar. İki buçuk yüzyıl süren Memlûk Sultanları döneminde Mısır, özellikle Kahire, en parlak dönemini yaşamış, kentte birçok anıt yapılmış, her alanda olduğu gibi mimarlık alanında da büyük gelişmelere sahne olmuştur. 267 yıllık dönemde (1250-1517) 18 halife gelmiş-geçmiş, I. Mustansır’dan başlayan halifelik, III. Mütevekkil’le son bulmuş ve Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim halifeliği devralmıştır.

Şimdi Memlûklar döneminin önemli mimarlık eserlerini özetleyelim: Sultan Baybars Camii (1267), Sultan Kalavun Cami, türbe ve hastanesi (1285), Melik-en Nâsır Camii (1290’lar), Sultan Hasan Camii (1356-1362) Kahire’deki önemli anıtlardır.

Özelikle Sultan Hasan Camii, orta avlusu, avluya girilen stalaktitli taç kapısı ve 8 sıra pencereli yüksek duvarları ve de minaresi ile bir sanat şaheseridir. Arap yazı sanatı ile bezeli frizler, gümüş kakma kapılar dekoru tamamlar. Bu camide, geleneksel kare plan terk edilmiş, haç planlı camilere geçiş yapılmıştır.

1380-1500’ler arasındaki Çerkes asıllı sultanlardan Berkok, Ferec, Müeyyed, Parsbay ve Kayıtbay’ın inşa ettirdikleri cami ve sultan türbeleri ilginçtir. Kayıtbay Cami, türbe ve Medresesi (1472-1474) dış cephelerinde yatay şeritler halinde siyah-beyaz duvar örgüsü ile bir ilki geçekleştirmiştir. (Bu gelenek, Osmanlı’da küfeki taşı ve horasan tuğlaların yatay şeritler halinde örülmesi ile devam edecektir.) Cami ve türbedeki yüksek boylu küresel kubbelerdeki oyma desenli taş işçilikleri yapılara ilginç özellik kazandırmaktadır. (Kışların hafif ve az yağmurlu geçtiği bu ülkelerde yapılan kubbelerde, herhangi bir metal kaplamaya gerek görülmeden taş kubbe yapılabilmektedir. Kuzey bölgelerdeki kubbeler, Bizans ve Osmanlı’da olduğu gibi kurşun, daha kuzeydeki Avrupa ülkelerinde bakır levha ile kaplanmaktadır.)

YILMAZ ERGÜVENÇ