banner bilim
 
Ana Sayfa « E-tarih.org    
   
  İslam dünyasında mimarlık
      İSLÂM?IN YÜKSELEN YILDIZI: TÜRK MİMARLIĞI
  » Üst Konu
HZ. MUHAMMED DÖNEMİ
DÖRT HALİFE DÖNEMİ (632-660)
EMEVİ HALİFELERİ DÖNEMİ (661-750)
ENDÜLÜS EMEVİLERİ DÖNEMİ (756-1031)
ENDÜLÜSTE TAVAİF-İ MÜLUK DÖNEMİ (1031-1090)
ENDÜLÜS'TE MURABITLAR (1090-1147) ve MUVAHHİDLER (1147-1248) DÖNEMİ
GIRNATA SULTANLIĞI (1232-1492)
KUZEY AFRİKA EMİRLİKLERİ
AGLEBÎLER DÖNEMİ (800-969)
MURABITLAR (1030-1269) ve MUVAHHİTLER (1056-1147) DÖNEMİ
MERÎNÎLER DÖNEMİ (1195-1470)
ABBASİ HALİFELERİ DÖNEMİ (750-1258)
TOLUNOĞULLARI DÖNEMİ (868-905)
FATIMÎLER DÖNEMİ (969-1170)
EYYUBÎLER DÖNEMİ (1174-1250?ler)
MEMLÛKLAR DÖNEMİ (1250-1517)
İRAN ve HORASAN
İLHANLILAR DÖNEMİ (1256-1344)
TİMURLULAR DÖNEMİ (1370-1501)
SAFEVÎLER DÖNEMİ (1502-1736)
HİNDİSTAN ve ÇİN
İSLÂM?IN YÜKSELEN YILDIZI: TÜRK MİMARLIĞI
BÜYÜK SELÇUKLULAR (1000?ler-1157)
ANADOLU SELÇUKLULARI (1060-1308)
ANADOLU BEYLİKLERİ DÖNEMİ MİMARLIĞI
OSMANLI İMPARATORLUĞU
20. YÜZYILDA İSLÂM MİMARLIĞI

 
İSLÂM?IN YÜKSELEN YILDIZI: TÜRK MİMARLIĞI

http://www.mut.gov.tr/foto2_dosyalar/kumbet.jpg

 

Batının sanat ve mimarlık tarihi kitaplarında bir kolaycılık vardır. İslâm mimarlığını bir çırpıda ve aynı pota içinde anlatırlar. Hâlbuki İslâm mimarlığı içinde İran, Hind ve de Türk mimarlığı, başat (dominant) mimarlık üslûplarını sergiler. Bir örnek vermek gerekirse, birçok ayırıcı özelliklerden biri olan Arap üslûbundaki dört köşeli (kare planlı) ve battal minareler, İran, daha sonra Türk mimarlığında yuvarlak ve narin bir güzelliğe dönüşmüştür. Türkler, İslâm sanatından aldıklarının katlarca fazlasını İslâm’a vermişlerdir.

Türk boyları, İslâmlığı zor kullanılarak, kanları bahasına kabul etmişlerdir. Şaman dedenin ‘’İn görürem, cin görürem korkmıram / Harda Müselman görürem korkıram’’ deyimi o günleri ifade eder. Türklerin Şaman ve Buda kültürleri hiç de azımsanacak bir düzeyde değildi. Keza mimarlık sanatında da Arap Yarımadası ile kıyaslanmayacak düzeyde ileri idiler. Evet, Orta Asya’nın sert iklim şartlarından bu güne toprak üzerinde bir eser kalmamıştır. Ama kazılarda bulunan silah ve süs eşyaları bu topraklardaki uygarlığı gösteriyor. Bu eşyalardaki motiflere, bu günün Anadolu Türkmen halı ve kilimlerinde rastlanabiliyor. Uygur başkenti Turfan’daki uygarlığı, Bizans belgelerinden ve yapılan kazılardan öğreniyoruz. Orhun anıtları üzerindeki Türkçe metinler ve de Türk abecesi, bu bölgede Türk kültürünün ne denli kuvvetli olduğunu bize anlatıyor.

Türkler İslâmlığı kabul ettikten sonra yeni dinin en büyük müdafii ve cengâveri olmuşlardır. İslâm kültürü ve İslâm coğrafyası Türklerle büyük gelişme göstermiştir. Hıristiyanlığın beşiği sayılan Anadolu, Türklerin sayesinde bu gün bir İslâm yarımadası olmuş, yurdun her köşesi Türk mimarlık eserleri ile bezenmiştir.