makaleler

Ana Sayfa
Biyografiler Tarih Sözlüğü Haberler Makaleler Görüş ve Önerileriniz Kütüphane Linkler Arama Kaynakça

Silahlar Sorularla Osmanlı Tarihi Eserler Tablolar Osmanlıca Sözlük
Hiç kimse, affettiği zaman olduğu kadar yükselemez   Goethe

  Makaleler  
En son eklenen 10 Makale


Kıbrıs'ta ele geçen İncil'e ne oldu ?


İngilizce nasıl dünya dili oldu ? -2


İngilizce nasıl dünya dili oldu ?


Dünya dili İngiizce nasıl doğdu ?


TEK RAKİBİ HAVA YOLLARI BURT MUNRO


Kalem, kelam ve kılıç imparatoru


Tarihin akışı değiştirilebilir mi?


Oturulabilir şehir Ve Türk Vakıf Sistemi


FARABİ ÜNİVERSİTESİ ŞARKİYAT FAKÜLTESİ DOĞU TOPLUMLARINDA GEÇİŞ DÖNEMLERİNDE KÜLTÜREL VE TARİHİ SÜREÇLER MİLLETLER ARASI KONFERANSI


YAKIN DÖNEM TARİHİ METODOLOJİSİ


Toplam Makale Sayısı 2046
 
Ben de Makale Eklemek İstiyorum
E-Tarih.org
farkedermi@Web


 
TEK RAKİBİ HAVA YOLLARI BURT MUNRO
İz bırakanlar
İrfan Özfatura
irfan.ozfatura@tg.com.tr
26 Ekim 2008 Pazar
TEK RAKİBİ HAVA YOLLARI BURT MUNRO
 

68 ya­şın­da bir ih­ti­yar, kı­rık dö­kük mal­ze­me­ler­le top­la­nan bir mo­tor ve 40 yıl­dır kı­rı­la­ma­yan bir re­kor...



Bir evin bir oğ­lu de­nir ya Burt da on­lar­dan bi­ri­dir işte. İkiz kar­de­şi do­ğum­da (1899) ölün­ce ai­le­si ade­ta üze­ri­ne tit­rer.
He­kim­le­re so­rar­sa­nız bu cı­lız ve­led de gi­di­ci­dir, utan­ma­dan ta­rih be­lir­ler, öl­me­miş ço­cu­ğa ke­fen bi­çer­ler...
Ama öl­dür­me­yen Al­lah öl­dür­mez.
Emek­le­me, tay tay, ilk mek­tep, or­ta mek­tep, ko­lej... Aca­ba bu yıl mı öle­cek? Bu yüz­den hoş­ça tu­tu­lur, bir de­di­ği iki­le­til­mez.
Oyun­cak ara­ba, pa­ten, bi­sik­let der­ken he­nüz 16 ya­şın­da mo­to­sik­let sa­hi­bi olur ve do­lu do­lu key­fi­ni sü­rer.
1920... Burt 21 ya­şın­da bir de­li­kan­lı­dır ar­tık. O yıl 50 ster­li­ne bir In­di­an Sco­ut alır ve ma­hal­li ya­rış­la­ra ka­tı­lır.
Kah ge­çer kah ge­çi­lir, dü­şer kal­kar ad­re­na­lin ko­va­lar.
Bu ara­da ya­pa­ca­ğı ufak te­fek de­ği­şik­ler­le mo­to­ru­nu güç­len­di­re­bi­le­ce­ği­ni kav­rar.
İler­le­yen yıl­la­r­da tek eğ­len­ce­si mo­tor top­la­mak olur, ba­ra­ka­sı­na ka­pa­nır ve bu pis iz­be­de mo­di­fi­ye il­mi­nin ku­ral­la­rı­nı ya­zar.
Dün­ya yan­sa dert et­mez, çim­le­ri­ni biç­mez, par­mak­lık­la­rı bo­ya­maz, sa­ğa so­la pet­rol va­ril­le­ri, çık­ma las­tik­ler, pas­lı de­mir­ler atar. Ço­cuk­lar­la ara­sı iyi­dir, on­la­rı cid­di­ye alır, so­ru­lar­dan sı­kıl­maz. Hal­bu­ki iyi bir ör­nek sa­yıl­maz, la­kayt­tır, ter­tip­siz­dir, za­man za­man ağ­zı­nı bo­zar. Hep­si bir ya­na va­kit­li va­kit­siz mo­to­ru­nu test eder, ale­min sa­bah key­fi­ne li­mon sı­kar. Bu kü­çük ve ses­siz ka­sa­ba­nın (In­ver­car­gill) sa­kin­le­ri için da­ya­nı­la­cak şey de­ğil­dir bun­lar.


SÖK TAK SİL BAŞ­TAN
Ney­se... Onun elin­den ge­çen In­di­an ro­ket gi­bi olur ve ra­kip­le­ri­ne fark atar.
O pist, fi­lan as­falt der­ken mo­to­ru pa­ra­la­ma­yı ba­şa­rır. Emek­tar ade­ta is­yan eder “ta­mam” der, “ben­den bu ka­dar!”
Şim­di bu­nu son vi­da­sı­na ka­dar da­ğıt­ma­lı ve sil baş­tan top­la­ma­lı­dır. İlk işi vi­tes ku­tu­su ile oy­na­mak olur, si­lin­dir­ler için­de­ki gü­cü ka­yıp­sız ak­tar­ma­ya ba­kar.
Kam mil­le­ri­ni iki­den dör­de çı­ka­rır, valf­le­ri yan­dan üs­te ta­şır. Vo­lan­lar­la, pis­ton­lar­la oy­nar... Ken­di­si far­kın­da mı­dır bil­mi­yo­ruz ama mo­tor tek­no­lo­ji­si­ne çok şey ka­tar.
Dü­şü­ne­bi­li­yor mu­su­nuz bir ba­şı­na ka­lıp ha­zır­lar, par­ça dö­ker, tor­na­ya so­kar, eğe­ler, zım­pa­ra­lar... Za­man za­man “iş­te bu” de­yip yum­ru­ğu­nu sı­kar­sa da ço­ğu de­fa ba­şa sa­rar, çat­lak dö­küm­le­ri kül tab­la­sı ya­par. Bu ara­da ae­ro­di­na­mi üze­ri­ne ka­fa yo­rar.
Uzat­ma­ya­lım... Ori­ji­nal 600 cc’lik V mo­tor­lu bir In­di­an taş çat­la­sa 95 km hız ya­par ama o gü­cü ve sü­ra­ti iki­ye kat­lar. Ye­ni Ze­lan­da kuy­tu sa­hil­le­rin­de ma­ki­ne­nin sı­nır­la­rı­nı zor­lar.
1957’de 750cc ha­li­ne ge­tir­di­ği mo­to­ruy­la 230 km sü­ra­te çı­kar.
1962’de 850cc ye yük­sel­ti­len ala­met 288 km hız ya­par.
1966 yı­lın­da hac­mi­ni 920cc ye çı­kar­dı­ğı ca­na­var­la adeta al­çak­tan uçar.


O EV
­Ba­kım­sız bah­çe ve eğ­re­ti ba­ra­ka... Komşuları ondan pek hoşlanmazlar. Ama mahallenin çocukları daima Mr. Burt’un yanında olurlar.

BÜYÜK HAYAL...
O yıl­lar­da hız tut­kun­la­rı ABD’de Bon­ne­vil­le Tuz Çö­lü­ne gel­mek­te ve ma­ha­ret­le­ri­ni ser­gi­le­me fır­sa­tı bul­mak­ta­dır­lar. Da­ha da önem­li­si bu­ra­da yap­tı­ğı­nız sü­rat ka­yıt­la­ra ge­çer, si­zi klas­ma­na alır­lar. Evet bir ke­re­sin­de 318 km/h ile po­lis ra­da­rı­na ya­ka­lan­mış­tır ama... Ama bu re­kor bi­le ol­sa dik­ka­te alın­maz.
Ye­ni Ze­lan­da ne­re Ame­ri­ka ne­re? Böy­le bir işin mas­ra­fı bo­yu­nu aşar. Ama o ka­rar­lı­dır, evi­ni ipo­tek edip 2 bin do­lar borç alır ve kı­rık dö­kük bir şi­lep­le yo­la çı­kar.
İs­ke­le­den el sal­la­yan bir ki­şi var­dır sa­de­ce... Te­ka­üd ma­aşı­nı öde­yen me­mu­re... Hoş o da bir ba­şa­rı bek­le­mez, va­zi­fe­si­ni ya­par ken­din­ce.


O MOTOSİKLET
En yük­sek tek­no­lo­ji... En uy­du­ruk mal­ze­me...

VER ELİ­Nİ AME­Rİ­KA...
Sı­kı­cı bir yol­cu­luk­tur bu, tı­fıl tay­fa­la­rın su­lu şa­ka­la­rı­na kat­la­nır, kah pa­ta­tes so­yar, kah bu­la­şık yı­kar.
Güm­rük ay­rı dert­tir, ori­ji­na­li 600 cc olan mo­tor 950 cc’ye yük­sel­til­miş­tir ve ka­por­ta­sı Kı­zıl­de­ri­li ka­yı­ğı­nı an­dı­rır... Kuş de­sen de­ğil, de­ve de­sen hiç de­ğil. Böy­le bir mo­tor ne gö­rül­müş ne işi­til­miş­tir, me­mur­lar han­gi ka­te­go­ri­ye so­ka­cak­la­rı­nı bi­le­mez, tu­tu­lup ka­lır­lar. Hem ya­rış­ma­ya gel­dim di­yen bir ih­ti­ya­ra ne ka­dar inan­ma­lı­dır­lar?
Ba­kın şu ters­li­ğe ki dal­ga­lı de­niz­de yük­ler dev­ril­miş san­dık kı­rıl­mış­tır, mo­tor bi­ri iki çi­zik­le kur­tu­lur, hal­bu­ki ezi­le­bi­lir de pe­ka­la.
Burt’un ilk işi ken­di­ne iyi kö­tü yü­rü­yen bir kü­lüs­tür (51 Chev­ro­let - 250 do­la­ra) al­mak olur, mo­to­ru ba­sit bir rö­mor­ka otur­tur, pe­şi­ne ta­kar.
Bu ara­ba hem evi ote­li olur hem de onu Los An­ge­les’tan ta­a Utah’a ulaş­tır­ma­ya ya­rar.
Bin ma­ce­ra ile Bo­no­vil­le Tuz çö­lü­ne ge­lir ama asıl çi­le ora­da baş­lar.


O TEZGAH
­Burt Mun­ro’nun ar­ka­sın­da s­pon­sor­la­rı yok­tur, o­tu­rur par­ça­la­rı­nı ken­di ya­par. Çatalı bıçağı eritir, tornada çekmeye bakar.

HOŞ GEL­DİN, GEÇ KAL­DIN
Bir ke­re ka­yıt­lar ka­pan­mış­tır, bu sa­at­ten son­ra onu ya­rış­ma­ya ala­maz­lar.
Hay­da... Bu­ra­da di­ki­lip ge­le­cek se­ne­yi bek­le­ye­cek de­ğil­dir ya.
Mü­sa­bık­lar inat­çı ih­ti­ya­rın az­mi­ne hay­ran ka­lır, or­ga­ni­zas­yon ko­mi­te­si ile gö­rü­şüp önü­nü açar­lar.
İkin­ci prob­lem tek­nik he­ye­tin önün­de çı­kar. Zi­ra eg­zost izo­le edil­me­miş­tir bu ha­liy­le ba­ca­ğı­nı ke­bap ya­par. Fren­ler 50 yıl ev­ve­li­nin tek­no­lo­ji­si­dir, pa­ra­şüt bu­lun­maz. Dü­şü­ne­bi­li­yor mu­su­nuz ben­zin de­po­su­nu man­tar tı­pa ile ka­par. Den­ge­li de de­ğil­dir, yük­sek sü­rat­te yal­pa­la­ma­ya baş­lar. Kal­dı ki diş­le­ri­ni ka­zı­dı­ğı las­tik­ler hiç gü­ven ver­mez, ya pat­lar­lar­sa?
Hep­si bir ya­na 68 ya­şın­da­dır, kal­bi tek­ler, pros­ta­tı tu­tar, ref­leks­le­ri­ni de kay­bet­miş ol­ma­lı­dır ih­ti­mal.
Bun­la­ra rağ­men “do­kun­ma­ya­lım eğ­len­sin” mo­du­na gi­rer, “ha­di sı­ra sen­de” bu­yu­rur­lar.
Burt Mun­ro’nun yan­maz aşın­maz el­bi­se­le­ri yok­tur, uy­du­ruk bir göz­lük, tı­rı­vı­rı bir kask. Zin­cir kap­ma­sın di­ye pan­to­lo­nun pa­ça­la­rı­nı ço­ra­bın içi­ne tı­kar. Ni­te­kim da­ha ilk ki­lo­met­re­ler­de göz­lü­ğü­nün ka­yı­şı ko­par, rüz­gar göz­le­ri­ni ade­ta ka­fa­ta­sı­na so­kar. Son­ra pa­ça­sı açı­lır, ke­çe­ler ka­yar, eg­zost baş­lar mı di­rekt te­ma­sa? İh­ti­yar kurt, ba­cak­la­rı­nı ka­vu­ran ha­ra­re­te rağ­men 205.67 mph (çar­pı 1609 eşit­tir “331” kmh) sü­rat ya­par ve müt­hiş bir re­ko­ra im­za atar. Bel­ki da­ha da faz­la­sı da müm­kün­dür ama ha­va­ga­zı bo­ru­sun­dan imal et­ti­ği bir par­ça rit­me da­ya­na­maz, pat­lar.
Yıl 2008, ara­dan 40 yıl geç­miş. 1000 cc al­tın­da o re­kor kı­rı­la­ma­dı hâ­lâ...




Ame­ri­kan ef­sa­ne­si
Bil­di­ği­miz ara­ba­lar var­dı za­ma­nın­da... De­so­to­lar, Stu­de­ba­ker­lar, Pac­kard­lar... Son­ra Ramb­ler, Dat­sun, Tal­bot, Sim­ca, Tat­ra, Zas­ta­va...
Ve bin­di­ği­miz mo­tor­lar... Pla­net, Nor­ton, NSU, Zün­dapp, CZ, Ja­wa...
Bun­la­rı ço­ğal­ta­bi­li­riz... In­di­an Mo­tors me­se­la.
Efen­dim, Mas­sac­hu­setts’li Ge­or­ge ve Os­car Heds­trom’un ilk In­di­an’ı yo­la çı­kar­dık­la­rın­da Mil­wa­uke­e’li S. Har­ley ve A. Da­vid­son ima­la­ta baş­la­ma­mış­tır da­ha... In­di­an ilk ol­ma­nın avan­taj­la­rı­nı kul­la­nır, za­ten ko­ru­nan ve kol­la­nan bir fir­ma­dır. Ame­ri­kan or­du­su­na hay­li mo­tor sa­tar.
İlk se­ri­ler bi­sik­let­ten boz­ma­dır, taş çat­la­sa 50 km hız ya­par. An­cak V mo­to­ra ge­çin­ce ta­lep pat­la­ma­sı ya­şa­nır (1920). Yıl­da 20 bin adet­le dün­ya­nın en bü­yük mo­to­sik­let üre­ti­ci­si olur, ün­lü Chi­ef (bü­yük şef) ve Sco­ut (ka­şif) mo­de­li­ni pi­ya­sa­ya su­nar­lar.
Bu ara­da ci­han har­bi bit­miş­tir, Av­ru­pa’dan dö­nen as­ker­ler mo­to­sik­let kül­tü­rü­nü de ta­şır­lar. İs­yan­kar kov­boy­lar pa­tır­tı­lı at­lar­dan pek hoş­la­nır, mo­tor­la­rı­nı ade­ta pa­lan­lar­la eyer­ler­le do­na­tır­lar. Bir diz­gi­ni üzen­gi­si ek­sik­tir ha­ni, hey­be­le­re ke­sik de­ri­ler­le şe­kil ya­par­lar. Bun­lar öz­gür­lük sa­vaş­çı­sı gi­bi su­nul­sa­lar da asa­bi am­ca­lar­dır, ki­lo­lu­dur­lar, ayık do­lan­maz­lar, dur­duk yer­de hır çı­ka­rır­lar.
İş­te In­di­an’ı ef­sa­ne ha­li­ne ge­ti­ren Mo­del 441 o yıl­lar­da (941) üre­ti­lir, ki iri ça­mur­luk­la­rı ve güç­lü mo­to­ruy­la (1265 cc 40 bey­gir) göz alan ok­ka­lı ala­met 160 ya­par. Gel ge­le­lim ya­tı­rım hır­sıy­la ayak­la­nan pat­ron­lar ya­ka­la­rı­nı Bri­tan­ya­lı te­fe­ci­le­re kap­tı­rır­lar. Fa­iz­ci­ler yaz gü­nü şem­si­ye ve­rir, yağ­mur­da ti­pi­de el­le­rin­den alır­lar. Ka­lır­lar mı cas­cav­lak or­ta­da?
Ve fir­ma ba­tar. 1953’de üre­tim du­rur, 1960’da ke­penk ka­pa­tır­lar.

 
 
 
Yorumlar
Yorum Ekle  
 
 
Sitemiz bilgilendirme amaçlıdır, kesinlikle ticari bir amaç gütmemektedir.
Bu sayfa En iyi 1024x768 boyutlarında Görüntülenmektedir. E-Tarih.org - Farkedermi@WebTeam