sorularla osmanlı

Ana Sayfa
Biyografiler Tarih Sözlüğü Haberler Makaleler Görüş ve Önerileriniz Kütüphane Linkler Arama Kaynakça

Silahlar Sorularla Osmanlı Tarihi Eserler Tablolar Osmanlıca Sözlük
Tomurcuk derdinde olmayan ağaç odundur.   Necip Fazıl Kısakürek

Sorularla Osmanlı
Sultân Murâd’m kendisi sağ iken iki defa oğlunu tahta geçirmesinin sebebi nedir? Bir kısım çevrelerin iddia ettiği gibi Manisa’ya eğlenceye mi çekilmiştir? Hacı Bayram-ı Veli’yi sorgulamak için huzuruna çağırdığı ve sorguladığı iddiası doğru mudur?

Sultân Murâd’m hayatını az da olsa bilen bir insan, bu soruya olumlu cevap veremez. Zira 30 yıl boyunca saltanatını büyük bir ciddiyetle, istikametle ve dürüstlükle yürütmüştür. Bunda dost düşman ittifak halindedir. Oğlu Mehmed’i, Çandarlı-zâde Halil Paşa gibi bir vezir-i a’zam, Şihâbüddin Paşa ve Saruca Paşa gibi komutanlar ve Molla Hüsrev gibi bir Kazaskerle birlikte tahta geçirmiş ve kendisi de Hamza Beğ ve İshak Paşa gibi dostlarıyla birlikte Manisa’ya çekilmişlerdir. Çekilmesinin sebebi, bazı araştırmacıların, bir kısım tarihçilerin kullandığı îş ü nûş tabirlerini içki ve eğlence diye yorumladıkları gibi asla nefsî arzular ve eğlenceler değildir. Belki çekilmesinin sebeplerinden biri maddidir; harp meydanlarında aşırı yorulmuştur. Bir diğer önemli sebep de manevidir; köşesine çekilip ibâdet ve ta’at ile meşgul olma arzusudur ki, tarihçiler bunu açıkça ifade etmişlerdir.

Bize göre bir diğer önemli ve manevî sebep de, İstanbul’un fethi olayıdır. Zira Sultân Murâd, Orhan Gâzî, I. Murâd, Yıldırım Bâyezid ve Çelebi Mehmed devirlerine yetişen ve kurduğu Bayrâmîlik tarikatıyla Anadolu’nun manevî yapısına damgasını vuran Hacı Bayram-ı Veli’nin müridlerinin Anadolu’da alabildiğine çoğalması üzerine, hem vâki şikâyetleri tahkik ve hem de devletin emniyeti açısından yeni bir Şeyh Bedreddin olayının yaşanmaması için tedbir olarak, Hacı Bayram-ı Veli Hazretlerini Edirne’ye davet etmiştir. Edirne’ye giderken Muhammediyye müellifi Yazıcızâde’nin de kendisine intisab ettiği Hacı Bayram, II. Murâd ile bir araya gelince, II. Murâd, onun nasıl büyük bir veli olduğunu anlamış, hatta daha sonraki kayıtlardan anlaşıldığına göre, Bayramiyye tarikatı mensuplarına vergi muafiyeti getirmiş ve hakkındaki iddiaların iftira olduğunu anlayarak fazlasıyla hürmet etmiştir.

Bu ziyaret sırasında (bazı araştırmacılar bu ziyaretin saltanatın ilk yıllarında yani 1421-1424 tarihleri arasında gerçekleştiğini zikretmektedirler) veya daha sonra yapılan, II. Murad’ın vefatından kısa bir süre öncesine rastlayan ikinci ziyaretinde, II. Murad’ın İstanbul’un fethi ile alakalı şiddetli arzularını görünce, Hacı Bayram Veli’nin, bu şerefin Ak Şemseddin ile oğlu Mehmed’e nasip olacağını müjdelediği, kaynakların naklettiği olaylardandır. İşte Hacı Bayram gibi maneviyât erenlerinden böyle bir manevî işareti alan II. Murad’ın, bu mutlu haberin gerçekleştiğini görmek ümidiyle, oğlu Mehmed’e saltanatı terketmiş olması kuvvetle muhtemeldir. Kaynaklar bu menkıbeyi ayrıntılarıyla anlatmaktadırlar30.

 

Âli, Künh’ül-Ahbâr, c. V, sh. 211-212, 215-216, 217;

Ahmed Uğur neşri, sh. 360-362; Solakzâde, sh. 174;

Hüseyin Enîsî, Menâkıb-ı Akşemseddin, Süleymaniye Kütp. Hacı Mahmûd Bölümü, nr. 4666, vrk. 3/b-5/b;

Risâle-i Beşlr Çelebi, Topkapı Sarayı Müzesi Kütp. Hazine, nr. 1783, vrk. 16/a b;

Sarı Abdullah Efendi, Semerât’ül-Fuâd, İstanbul 1288, sh. 143-144;

Kantemir, c. I, sh.140, 141, 143;

Hacıbayramoğlu, Fuat, Hacı Bayram-ı Veli, Soyu-Yaşamı-Vakfı MI;

Yılmaz, Belgelerle Osmanlı Tarihi, c. I, sh. 252-256

 
Kaynak : Prof.Dr. Ahmet Akgündüz - Sorularla Osmanlı
Sitemiz bilgilendirme amaçlıdır, kesinlikle ticari bir amaç gütmemektedir.
Bu sayfa En iyi 1024x768 boyutlarında Görüntülenmektedir. E-Tarih.org - Farkedermi@WebTeam