Ana Sayfa « E-tarih.org    
 
   
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ, 1945-1960
BLOKLARDA YAPI DEĞİŞİKLİĞİ
YUMUŞAMAYA (DETANT) DOĞRU
ASYA GELİŞMELERİ
DÜNYA POLİTİKASINDA ORTA DOĞU 1960-1980
TÜRK DIŞ POLİTİKASI 1960-1980
YENİ YAPILANMAYA DOĞRU

 
Ana Sayfa
 Özbekistan
Orta Asya Türk cumhuriyetleri içinde "egemenliğini" ilk edenlerden biri Özbekistan olmakla beraber, 1989 yılında büyük bir iç karışıklığa maruz kalmıştır. Bu da Meşket Türkleri ile Özbekler arasında ki çatışmalardır. Stalin, 1944 Mayısında Kırım Türklerini, nasıl yerlerinden, yurtlarından söküp Orta Asya'ya sürmüş ise, Meşket Türklerini de Kasım ve Aralık 1944 aylarında Orta Asya'ya sürmüştür. Stalin'in iddiasına göre, gerek Kırım Türkleri, gerek Meşket Türkleri Almanlarla işbirliği yapmışlardı. Meşket Türkleri esas itibariyle Özbekistan'a yerleştirilmişti. Sayıları hakkında farklı rakamlar verilmekte ise de, bunların Özbekistan'da 180.000, Kazakistan'da 30.000, Kırgızistan ve Türkmenistan'da da 75 bin ve Azerbaycan'da da 12.500 kadar olduğu tahmin edilmektedir. Özbek-Meşket çarpışmaları, Fergana'nın küçü... Devamı

 Tacikistan
Sovyet cumhuriyetleri içinde en muhafazakar olanı Tacikistan olmuştur. Durum bugün de böyledir ve bu da bu cumhuriyet için önemli bir istikrarsızlık unsuru teşkil etmektedir. Tacikistan'ın komşuları ile de münasebetleri iyi olmamıştır. 1989 yılında Tacikistan ile Kırgızistan sınırlarında çatışmalar çıkmış ve bu çatışmalar iki ülke münasebetlerinin gerginleşmesine sebep olmuştur. Bu olayın şoku geçmeden, Tacikistan, 1990 Şubatında, büyük bir iç çalkantıya maruz kaldı. Aralık 1988 de Ermenistan'da büyük bir zelzele olmuş ve yüzbinlerce insan evsiz kalmıştı. Sovyet hükümetinin bu Ermenilerden bir kısmını başkent Duşanbe'ye yerleştirmek istemesi, halkın şiddetli tepkilerine sebep oldu. Zira, zaten Duşanbe'de mesken sıkıntısı vardı. Bu ebeple 11 Şubat 1990 gününden itibaren Duşanbe'de geniş gösteriler başladı. Gösteriler, kısa amanda, ermeni... Devamı

 Kırgızistan
  Kırgızistan, Sovyetler Birliği'nin en sakin cumhuriyetlerinden biri olmuştur. Bu sebeple, Kırgızistan'ın siyasal gelişmeleri ancak 1990'dan itibaren ortaya çıkmaya başlamıştır.   Kırgızistan Komünist Partisi'ni 20 yıldan fazla süre ile yöneten Turdakun Usubaliyev olmuştur. Gorbaçov 1985 de iktidara gelince Usubaliyev'i görevden almış ve onun yerine Komünist Partisi'nin liderliğine bir teknokrat olan Absamat Masaliyev'i getirmiştir. Masaliyev yeteneksiz bir liderdi. İlk defa onun zamanındadır ki, Mayıs 1990 da, ilk siyasal kuruluş ortaya çıktı. Bu, 24 küçük siyasal grupların meydana getirdiği Kırgızistan Demokratik Hareketi idi. Liderleri Hazat Ahmetov ve Toyçubek Turgunaliyev'di.   Bu siyasal hareketin baskısı üzerine Masaliyev, 1990 Ağustosunda, yeni bir cumhurbaşkanlığı seçimi yapılacağını açıklarken, Kırgızistan Yüksek Sovyeti de, demokrasi ve milli birlik deklarasyonu ... Devamı

 Glasnost ve Perestroyka
Gorbaçov'u, Parti ve Devlet siteminde bu kadar radikal değişikliklere ve hatta, Sovyet Rusya'nın siyasal yapısını bu kadar değiştirmeye iten sebep veya faktör neydi? Önce şunu söylemek gerekir ki, Gorbaçov'un 1985 Martında Sovyetler Birliği'nin kaderini eline aldığında, bu devletin, dünya politikasında bir "süper-güç" olarak mücadelesi ve bu mücadeledeki handikapları ve bunların çözümleri hakkında, bir takım tedbir ve sistemleri kafasında oluşturduğu anlaşılıyor. Sanırız bu tedbirler ve sistemleri gerçekleştirmenin ilk çaresinin de, Sovyetler Birliğinin siyasal yapısında radikal değişmeler yapılması olduğuna inanmıştı. Lakin bütün bunları yapabilmesi için de, kuvvetli bir otoriteye sahip olması gerekirdi. Bu sebepledir ki, Gorbaçov, bir yandan siyasal sistemin yapısını değiştirerek yakasını Komünist Partisi'nin hegemonyasından kurtarmaya ç... Devamı

 Türk-Yunan Münasebetleri
  1960-1980 arasındaki Türk-Yunan münasebetlerini, 1974 öncesi ve 1974 sonrası diye iki kısımda ele almak gerekir. 1974 öncesindeki münasebetler hemen tamamen Kıbrıs meselesi etrafında dönmüş ve Batı Trakya Türkleri, Ege adalarının silahlandırılması gibi meseleler daha geri planda kalmış iken, 1974 sonrası Türk-Yunan münasebetlerinin meseleleri Kıbrıstan uzaklaşmış ve esas itibariyle Ege Denizi üzerinde yoğunlaşmıştır. Bunlar da kıt'a sahanlığı, karasularının genişliği, hava kontrol sahası gibi meselelerdir. Keza, Lozan Antlaşmasına aykırı olarak Yunanistanın Ege adalarını silahlandırmış olması da, Türkiye'nin daima üzerinde durduğu ve duracağı bir başka meseledir.   1954-1959 arasındaki Kıbrıs meselesi, Türk-Yunan münasebetlerini bir hayli sarsmış ise de, bilhassa NATO'nun aracılığı ile gerçekleştirilen 1959 Londra ve Zürich anlaşmaları ve Kıbrısın bağımsız bir cumhuriyet olarak ortaya... Devamı