Ana Sayfa « E-tarih.org    
 
   
SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ, 1945-1960
BLOKLARDA YAPI DEĞİŞİKLİĞİ
YUMUŞAMAYA (DETANT) DOĞRU
ASYA GELİŞMELERİ
DÜNYA POLİTİKASINDA ORTA DOĞU 1960-1980
TÜRK DIŞ POLİTİKASI 1960-1980
YENİ YAPILANMAYA DOĞRU

 
Ana Sayfa
 Sovyetlerin İran'a Yerleşme Çabaları
Almanya'nın 22 Haziran 1941 de Sovyet Rusya'ya saldırması üzerine, İngiltere ve Amerika Rusya'ya askeri yardım yapmaya karar verdiler. Yalnız bu yardım hangi yoldan yapılacaktı? Almanya 1940 Nisanında Danimarka ve Norveç'i işgal ettiği için Kuzey Denizi ile Baltık Denizi'nin girişi Almanya'nın kontrolu altında idi. Buradan yardım yapmak imkansızdı. Öte yandan, Almanya 1941'in ilkbaharında Yugoslavya ve Yunanistan'ı işgal ederek bütün Balkanlara yerleşmiş ve Ege Denizi de Almanya'nın kontrolunda idi. Bu sebeple Türk Boğazlarından da Rusya'ya yardım gönderilemezdi. Kuzey kutbu üzerinden de yardım mümkün değildi, çünkü Murmansk limanı yılın çok büyük bir kısmında buzlarla kaplı idi. Geriye bir tek Basra Körfezi ile Kuzey İran kalıyordu. Amerika ve İngiltere bu yoldan Sovyet Rusyaya yardım yapmaya karar verdiler. İran bu sırada Almanya taraftarı bir politika takip ettiğinden Rusyaya yapı... Devamı

 Yeni Yapılanmanın Faktörleri
1914-18 arasındaki I. Dünya Savaşı'nı hazırlayan gelişmeler, hiç şüphe yok, "Blokların Çatışması" dediğimiz, 1904-1914 arasındaki gelişmelerdir. Milletlerarası politikaya yepyeni bir yapılanma getiren 1939-45 II. Dünya Savaşı ise, I. Dünya Savaşı'nı sona erdiren barış antlaşmalarının yarattığı dengesizliklerin sonucu olduğu kadar, özellikle 1933-39 arasındaki gerginlik ve gelişmelerin de bir eseri olmuştur. 1990-91'den itibaren, dünyanın yeni bir yapılanma kazanmaya başladığını ise, artık hiç kimse inkar etmiyor. 21'inci yüzyıla girerken, dünyanın yeni bir yapılanma yolunda ilerlediği gerçeği ise, herkesin kabulü olmuştur. Tabi, bu yapılanma henüz kesin şeklini almamıştır ve şu anda da bir oluşumun içinde bulunuyoruz. Fakat bu oluşumun, bu yeni yapılanma sürecinin başlangıcı ise, 1980-90 arası gelişmeleri teşkil eder. Bu gelişmeler, "bugün"ü doğurmuştur. ... Devamı

 1973 Petrol Krizi
1967 savaşı sonunda nasıl Araplar Filistin komandolarını İsrail'e karşı bir yıpratma savaşının vasıtası olarak kullanmaya karar verdilerse, 1973 savaşının sonunda da, "petrolü" İsrail'e karşı değil, fakat Batı'ya karşı siyasi silah olarak kullanmaya karar verdiler ve bunun neticesinde de bütün dünyada bir petrol krizi ortaya çıktı. Aslına bakılırsa, 1973 petrol krizi doğrudan doğruya 1973 Arap-İsrail savaşının sonucu değildir. Bu savaş bu krizi hızlandırmıştır. Yoksa üretici ülkeler için petrol problemleri yıllardanberi oluşma halinde bir mesele idi. Nitekim, OPEC (Organization of Petroleum Exporting Countries), yani Petrol İhraç Eden Ülkeler teşkilatı, daha 1960 Ağustosunda kurulmuştu. Üye sayısı 13'e kadar çıkan bu teşkilatın kuruluş maksadı, bilhassa petrol fiyatlarının tesbiti başta olmak üzere, hepsini müştereken alakadar eden meselelerin birlikte çözümünü sağla... Devamı

 Irak'ta Monanşinin Yıkılması
     Suriye ile Mısır'ın 1 Şubat 1958 de Birleşik Arap Cumhuriyeti adı altında birleşmeleri üzerine, aynı aileden (Haşimi) gelen iki monarşi olan Ürdün ve Irak da 14 Şubatta bir Arap Birliği kurmaya karar verdiklerini açıkladılar. Batı taraftarı olan bu iki monarşinin birleşme kararları Mısır'ın sert tepkisi ile karşılaştı ve Kahire radyosu bu iki ülkeye karşı hücumlarını yoğunlaştırdı. Buna paralel olarak, Bağdat sokaklarında da Ürdün-lrak birliği aleyhine gösteriler başladı. Yani birliğe karşı lrak'ın kendi içinden bir muhalefet baş göstermişti.   Lübnan buhranı Irak'da bardağı taşıran damla oldu. Lübnan'da karışıklıkların çıkması en fazla Irak'ı telaşlandırdığı gibi, Lübnan Cumhurbaşkanı Camille Chamoun da Türkiye ve Irak'ın Lübnan'a müdahale etmesini istiyordu. Bu sebeple, Irak Başbakanı Nuri Said Paşa, Lübnan müdahalesine hazırlık olmak üze... Devamı

 Çin'de Yeni Yapılanma
Deng Şaoping'in Yükselişi Çin Halk Cumhuriyetinin 1 Ekim 1949 da kuruluşundanberi Başbakan olan Chou En-lai, 78 yaşında iken 8 Ocak 1976 da öldü. Chou öldüğünde, Çin Komünist Partisi içinde, "ılımlılar" ve "radikaller" olmak üzere hizbin mücadelesi vardı. Ilımlılar, ölmeden önce Chou En-lai'ın etrafında toplanmışlardı. Radikalleri ise Mao Tse-tung'un karısı Chiang Chin yönetiyordu. Mao bu sırada 82 yaşındaydı ve hasta ve ihtiyarlamıştı. Chou ölünce, normal olarak, Başbakanlığa, Başbakan Yardımcısı ve Proleter Kültür İhtilali'nin kurbanlarından Deng Şaoping'in (Deng Tsiao-ping) getirilmesi gerekiyordu. Radikaller Deng'in başbakanlığını kabul etmeyince, bir kompromi olmak üzere, Başbakanlığa 54 yaşındaki Hua Kuo-feng getirildi. Mao Tse-tung da, 82 yaşında iken, 9 Eylül 1876 da öldü. Bu sırada ılımlılar-radikaller mücadelesi devam etmek... Devamı