Ana Sayfa « E-tarih.org    
 
   
  YENİ YAPILANMAYA DOĞRU
      Çin'de Yeni Yapılanma
      Tienanmen'e Tepkiler
  » Üst Konu
Deng Şaoping'in Yükselişi
Reformlar
Tienanme'deki Kırmızı Işık
Tienanmen'e Tepkiler

 
Tienanmen'e Tepkiler

Tienanmen olaylarının kanlı bir şekilde bastırılması, bütün Batı dünyasında sert tepkilerle karşılandı. Bunların başında, Çin ile geniş bir ekonomik ve ticari münasebetlere girişmiş olan Amerika'dan geldi. Zira Çin'deki liberalleşme Amerika açısından, Çin'deki komünizmin sonuna doğru gidişin bir habercisiydi. Şimdi bu ümit sönüyordu. Başkan Bush, 5 Hazirandaki demecinde, Amerika'nın Çin ile münasebetlerini kesmiyeceğini, fakat askeri satışların, askeri temasların ve hükümetten hükümete ticaretin askıya alınacağını bildirdi. Bush, 8 Hazirandaki demecinde ise, Çin hükümeti, öğrencilerin ve diğer demokrasi taraftarlarının isteklerinin haklılığını tanıyıncaya kadar, Amerika'nın Çin ile normal münasebetlere girmiyeceğini bildirdi.

Amerikan Kongresi ise çok daha sert tepki gösterdi ve Temsilciler Meclisi, 29 Haziranda, Çin'e ekonomik yaptırımlar uygulanması kararını aldı. Hem de oy birliği ile. Halbuki Başkan Bush bu kadar ileri gitmeye niyetli değildi. Lakin bu yaptırımlar Senato tarafından da aynen onaylandı.

Avrupa Topluluğu (Avrupa Birliği) da, Tienanmen olayına sert tepki göstererek, hemen hemen Amerikan Kongresi'nin kabul ettiği yaptırımların aynısını benimsemiştir.

Tienanmen gösterileri devam ederken, Sovyet Lideri Gorbaçov da, Mayıs ortalarında Çin'i ziyaret etmekteydi. Gorbaçov, 17 Mayıstaki basın toplantısında, öğrencilerden mektup aldığını açıklamış ve "Durumlarını takdirle karşılıyorum. Bu gibi süreçler sıkıntılıdır. Fakat bunlar gereklidir" demekle beraber, bu gelişmelere dışardan müdahale edilmemesi gerektiğini de vurgulamıştır.

1990-91 Körfez Savaşı, Çin'in Batı ile münasebetlerini düzeltmesine vesile oldu. Çin'in, bu krizde aktif bir rol oynaması, veto hakkı olduğu halde bunu kullanmayıp, genellikle "çekimser" kalması ve Irak'a uygulanan yaptırımlara katılması, Batı'nın Çin'e karşı tutumunu değiştirmesini sağladı. Suudi Arabistan bile Çin ile diplomatik münasebet kurdu.Amerika-Çin ticareti yeniden gelişmeye başladı. Fakat, Batı ile münasebetler, uzunca bir süre, Tienanmen'den önceki düzeye ulaşamadı. Bu sefer Çin, Batı'ya fazla yaklaşmamaya özen gösterdi.

Kaynak : Fahir ARMAĞANOĞLU - 20.Yüzyılın Siyasi Tarihi