Ana Sayfa « E-tarih.org    
 
   
YENİ YAPILANMAYA DOĞRU
  Çin'de Yeni Yapılanma
      Deng Şaoping'in Yükselişi
  » Üst Konu
Deng Şaoping'in Yükselişi
Reformlar
Tienanme'deki Kırmızı Işık
Tienanmen'e Tepkiler

 
Deng Şaoping'in Yükselişi

Çin Halk Cumhuriyetinin 1 Ekim 1949 da kuruluşundanberi Başbakan olan Chou En-lai, 78 yaşında iken 8 Ocak 1976 da öldü. Chou öldüğünde, Çin Komünist Partisi içinde, "ılımlılar" ve "radikaller" olmak üzere hizbin mücadelesi vardı. Ilımlılar, ölmeden önce Chou En-lai'ın etrafında toplanmışlardı. Radikalleri ise Mao Tse-tung'un karısı Chiang Chin yönetiyordu. Mao bu sırada 82 yaşındaydı ve hasta ve ihtiyarlamıştı.

Chou ölünce, normal olarak, Başbakanlığa, Başbakan Yardımcısı ve Proleter Kültür İhtilali'nin kurbanlarından Deng Şaoping'in (Deng Tsiao-ping) getirilmesi gerekiyordu. Radikaller Deng'in başbakanlığını kabul etmeyince, bir kompromi olmak üzere, Başbakanlığa 54 yaşındaki Hua Kuo-feng getirildi.

Mao Tse-tung da, 82 yaşında iken, 9 Eylül 1876 da öldü. Bu sırada ılımlılar-radikaller mücadelesi devam etmekteydi. Mao'nun ölümü üzerine, karısı Chiang, gemi iyice azıya aldı. Üç arkadaşı ile birlikte bunlara "Dörtlü Çete" denmekteydi. Yalnız, Mao'nun ölümü üzerine Başbakan Hua, hem parti başkanlığını hem de Askeri Komite Başkanlığını ele geçirdi ki, bu suretle hem partiyi hem de orduyu kontrolü altına almış olmaktaydı. Bunun sonucu olarak, bu olaydan 15 gün sonra, Dörtlü Çete'nin tutuklandığı bildirildi. Bu, radikallerin mücadeleyi kaybetmeleri demekti.

Bu tarihten itibaren, 1976 Nisanında Parti'den ve Parti'deki bütün görevlerinden atılmış olan Deng Şaoping'in yıldızı yükselmeye başlıyordu. 1977 Temmuzunda yapılan Merkez Komitesi toplantısında, Dörtlü Çete Parti'den atılırken, Deng Şaoping de, Merkez Komitesi, Politbüro, Politbüro Yürütme Komitesi üyeliklerine yeniden tayin ediliyor ve ayrıca Komünist Parti Başkan Yardımcılığı ile Askeri Komite Başkan Yardımcılığı ve Genelkurmay başkanlığına getirildi.

Çin Komünist Partisi'nin 11'inci Kongresi 12-18 Ağustos 1977 günlerinde yapıldı. Kongre, siyasi iktidarı Hua ile Deng arasında paylaştırmış ve Deng'in yükseliş yolunu açmıştır. Nitekim, Şubat-Mart 1978 de yapılan Çin Milli Halk Kongresi, Hua'yı tekrar başbakan seçerken, Deng'de başbakan Birinci Yardımcılığı görevini üstlendi. Deng'in adı 1978 sonlarından itibaren ön plana çıkarken, Mao da artık açık bir şekilde eleştirilmeye başlanmıştı.

Kaynak : Fahir ARMAĞANOĞLU - 20.Yüzyılın Siyasi Tarihi