Ana Sayfa « E-tarih.org    
 
   
YENİ YAPILANMAYA DOĞRU
  Sovyetler Birliği'nin Dağılması: Yeni Dünya
      Uyduluk'tan Bağımsızlığa: Avrupa'da 1989 İhtilalleri
      Orta Asya Türk Cumhuriyetleri
        Kazakistan
  » Üst Konu
Kazakistan
Kırgızistan
Özbekistan
Tacikistan
Türkmenistan

 
Kazakistan

Bu cumhuriyet, yüzölçümü olarak, 2.7 milyon Km.kare ile, Rusya Federasyonun'dan sonra Sovyetler Birliği'nin ikinci büyük cumhuriyeti olmakla beraber, 16.5 milyon nüfusu ile beşinci sırada bulunmaktaydı. Bu nüfusun % 41'i Rus ve % 36'sı Kazak iken, bağımsızlıktan sonra, Kazakların benimsemiş olduğu "Kazakistan Kazaklarındır" ilkesi dolayısıyla, bu oran bugün % 43 Kazak, % 36 Rus şeklinde değişmiştir. Rus nüfusun çoğunluğu dolayısıyla, bağımsızlıktan önce de, sonra da, Kazakistan, Rusya Federasyonu ile iyi münasebetler içinde olmuştur.

Kazakistan'ın, başta petrol olmak üzere, Tabi kaynakları çok zengindir.

Kazakistan'ın Sovyetler Birliği ile kaynaşmasında, 1962'den 1986'ya kadar Kazakistan Komünist Partisi Liderliğini ve 1971'den itibaren de, Moskova'daki Politbüro'nun üyeliğini yapan Dinmuhammed Kunayev'in büyük rolü olmuştur. Kunayev'in, Gorbaçov tarafından görevden alınmasında, suistimalleri ve Brejnev'in "adamı" olması rol oynadığı kadar, Kazak milliyetçiliğini temsil etmesi de etkili olmuştur.

Kunayev'in yerine, bir Rus olan Gennady Kolbin geçmiş ise de, kısa bir süre sonra Gorbaçov, Kazakistan'ın liderliğine Nursultan Nazarbayev'i getirmiştir.

Kazakistan'da milliyetçi hareketin öncülüğünü, 1989 Nisanında kurulan Adilet (Adalet) Derneği ile Kazak Edebiyeti (Kazak Edebiyatı) gazetesi yapmış olmakla birlikte, esas itibariyle Azat (Hürriyet) Partisi, Kazakistan'ın "egemenlik" ilanında önemli rol oynamıştır.

Kazakistan Yüksek Sovyeti, 1989 Eylülünde kabul ettiği bir kanunla, Kazak dilini "resmi dil" olarak kabul etmiştir. Rusca da ikinci dil olarak kullanılabilecekti. Bunun arkasından, Kazakistan Komünist Partisi'nin Haziran 1990'daki Kongresinde de "egemenlik" konusu tartışılmış ve Kazakistan Parlamentosu da, Azat Partisi'nin öncülüğünde, 1990 Ekiminde, Sovyetler Birliği içinde kalarak, Kazakistan'ın "egemenliği"ni ilan etti. Azat'ın esas hedefi ise bağımsızlıktı.

Kazakistan, Bağımsız Devletler Topluluğu'nun kurulmasında önemli bir rol oynayacaktır.

Kaynak : Fahir ARMAĞANOĞLU - 20.Yüzyılın Siyasi Tarihi