Ana Sayfa « E-tarih.org    
 
   
BLOKLARDA YAPI DEĞİŞİKLİĞİ
  Batı Bloku Gelişmeleri
      Vietnam Savaşı ve Batı
  » Üst Konu
1958 Berlin Buhranı
Fransa'nın NATO'dan Uzaklaşması
Küba Füzeleri Buhranı
NATO'nun Güney-Doğu Kanadında Çatlama
U-2 Hadisesi
Vietnam Savaşı ve Batı

 
Vietnam Savaşı ve Batı

Kıbrıs meselesinde olduğu gibi, Vietnam savaşını da, daha ilerde, Asya gelişmeleri kısmında ayrıntıları ile açıklamaya çalışacağız. Fakat 1960'larla birlikte ortaya çıkan bu savaşa ve Batı üzerindeki tesirlerine burada kısaca temas etmekte yarar vardır.

1945 Cenevre anlaşmaları ile Vietnam Kuzey ve Güney olarak ikiye ayrıldıktan sonra, Amerika, kuzeydeki komünist Vietminh rejimine karşı güneyi korumak için, yardımlarını ve alakasını devam ettirdi. İşte bu yardım ve alaka ve güney Vietnam'ın komünistlerin kontrolu altına düşmesi ve milletlerarası komünizmin Güney-Doğu Asya bölgesinde stratejik bir üstünlük sağlıyacağı endişesi, Amerikayı "Vietnam Bataklığı"na çekmeye başlayacaktır. Zira, Vietminh'in lideri Ho Chi Minh'in 1954 Cenevre anlaşmaları ile yetinmeye niyeti yoktu. Bu sebepten yavaş yavaş gerilla sızmaları ile Güney Vietnam'a da hakim olmak kararındaydı. Bu ise Amerika'nın Güney Vietnam ile daha fazla alakadar olmasına sebep oldu. Önce ekonomik ve mali yardım ve askeri danışman derken, 1965'ten itibaren Amerika Güney Vietnam'a asker sevkederek, Güney Vietnam'ı askerle savunmaya başladı. Bu ise Kuzeyin Vietkong gerillaları ile Amerikan askeri arasında 1973 yılı başlarına kadar sürecek uzun bir mücadelenin açılmasına sebep oldu. Bir ara Amerika'nın Vietnam'da yarım milyondan fazla askeri bulunuyordu. Buna rağmen, Vietnam savaşı Amerika için tam bir başarısızlıkla neticelendi. Amerika tüm Vietnamı komünistlerin eline teslim etmek zorunda kaldı. 1972 yılı Şubatından itibaren Çin-Amerika münasebetleri düzelmeseydi ve bilhassa 1969'dan itibaren de Çin-Sovyet münasebetleri silahlı sınır çatışmalarına kadar varmasaydı, çok muhtemeldir ki, Amerika Vietnam'la daha yıllarca uğraşmak zorunda kalabilirdi.

Vietnam savaşındaki Amerikan başarısızlıkları, ilk önce Amerikan kamu oyunda büyük tepkilerle karşılandı. Amerika'nın Vietnam politikasına karşı Amerikan gençliği ayaklandı. O kadar ki, gençler resmen askere gitmeyi reddettiler. Bir halde ki, hükümet çevreleri ve Kongre bile bir kargaşa içine düştü. Vietnam'dan yakayı sıyırmak için herkes bir çözüm ortaya atmaya başladı. Şaşkınlık o kadar genişti. Tabiatiyle Amerika'nın içerde ve dışarıda maruz kaldığı bu durum bir "süper-Devlet" için hiç de hoş değildi.

"Vietnam Buhranı" diyebileceğimiz bu gelişmeler içindedir ki, Sovyetler 1968 Ağustosunda Çekoslovakyayı işgal ve Brejnev Doktrini dedikleri kaba kuvvet politikasını ortaya attılar. Yine bu gelişmeler sırasında, 1967 Arap-İsrail savaşı patlak verdi.

Amerika, Vietnam savaşı sırasında Batı Bloku içinde tam bir yalnızlık içine düşmüştür. Zira Batı'dan hemen hemen hiç destek görmemiştir. Bir defa, Amerika'nın başarısızlığı Batı'nın perstiji için de bir yara idi. Herşeyden önce Amerika Batı'nın bir sembolü idi.

İkincisi, Amerika'nın yüzbinlerce askeri dünyanın uzak bir köşesinde savaşa sokması, Batı'nın Avrupa'daki savunma gücünü de azaltıyordu. Eğer bu dönemde Sovyetler Avrupa'da ciddi bir kriz çıkartmamışlarsa, bunda, Doğuda Çin faktörünün ve Avrupa'da da sosyalist ülkelerin iç gelişmelerinin tesirini görmek gerekir

Üçüncüsü, Vietnam savaşı NATO içinde "danışma" mekanizmasının işletilmemesi şikayetlerine sebep olmuştur. Çünkü, Amerika Vietnam bataklığına her gün biraz daha batarken, kararları tek taraflı olarak kendisi vermiş ve milletlerarası politika bakımından NATO ve Batı için de neticeler doğurabilecek böyle bir teşebbüsün ciddi safhalarında müttefiklerine danışmamıştır. Bunun içindir ki, NATO içi münasebetlerde "Danışma" ve "Dayanışma" meselesi mühim tartışmaların konusu olmuştur.

Amerika Vietnam savaşının yalnızlığından kurtulmak için, NATO'lu müttefiklerini de Vietnam meselesine bulaştırmak ve onları da işin içine çekmek istemiş ise de, Batı Avrupa buna yanaşmamıştır. Bu da Amerika'da bir burukluğa sebep olmuştur. Bir yandan bu burukluk, öte yandan danışma mekanizmasının iyi işletilmemesinden ötürü Avrupa'nın Amerika'dan şikayetleri, NATO içinde bir Avrupa-Amerika münasebetleri meselesini de doğurmuştur. Karşılıklı şikayetler Vietnam savaşı ile başlayan bu yılların ortaya çıkardığı bir konu olmuştur.

Kaynak : Fahir ARMAĞANOĞLU - 20.Yüzyılın Siyasi Tarihi