Ana Sayfa « E-tarih.org    
 
   
ASYA GELİŞMELERİ
  Çin'in Vietnam'a Saldırısı
  Hindistan ve Çin
  II.Dünya Savaşından Sonra Asya
  Pakistan ve Hindistan
  Vietnam Savaşı
  Vietnam Savaşından Sonra
  Vietnam'ın Kampuchea'yı İşgali

 
ASYA GELİŞMELERİ
Vietnam’ın Kampuchea’yı işgali, Çin-Vietnam münasebetlerinde bardağı taşıran damla oldu. Vietnam’ın 1978 Kasımında Sovyetlerle ittifaka yakın bir antlaşma imzalaması ve arkasından da Kampuchea’yı işgali, Çin’i son derece sinirlendirdi. Çünkü Vietnam şimdi bütün güney doğu Asya’ya hakim olma yolundaydı. Şu halde, Çin’e göre, meydanın boş olmadığını ve Sovyetlere dayanmanın da pek işe yaramıyacağını Vietnam’a göstermek gerekliydi. Yani Vietnam’a bir "ders" verilmeliydi. 

  Çin 17 Şubat 1979 günü 100 bin kişilik bir kuvvetle Vietnam sınırlarından içeri girmeye başladı. Kuzey Vietnam’da bir kısım toprakları işgal ettikten sonra, bu askeri harekatla tasarlanan amacın gerçekleşmiş olduğunu bildirerek 16 Martta kuvvetlerini geri çekti. 

  Çin’in Vietnam’a yaptığı saldırının Vietnam üzerinde çok fazla müessir olduğu söylenemez. Belki Vietnam’a bir Çin faktörünün varlığını gösterdi, lakin Vietnam’ın politikasında mühim değişiklik meydana getirmedi. Aksine, Vietnam’ın dış politikası, Çin’e rağmen iki istikamette gelişme gösterdi.

  Bunlardan biri, Vietnam ile Sovyetler Birliği arasındaki münasebetlerin daha da sıkılaşmasıdır. Çin-Vietnam savaşı sırasında, bir tanesi füze taşıyıcısı olmak üzere, 14 Sovyet savaş gemisi Vietnam’ın Cam Ranh körfezine geldi. 1979 Mayısında da bir Sovyet denizaltısı yine aynı körfeze geldi ki, ilk defa bu sularda bir Sovyet denizaltısı görünmekteydi. Vietnam Sovyetlere bu kıyılarda resmen herhangi bir deniz üssü vermemekle beraber, Sovyet savaş gemileri bilhassa Danang deniz üssünün kolaylıklarından yararlanmaya başlamışlardı. 

  Vietnam-Sovyet münasebetlerinin gelişmesi bu kadarla da kalmadı. Vietnam ekonomik bakımdan da her geçen gün Sovyetlere dayanmak zorunda kaldı. Daha önce de belirttiğimiz gibi; Vietnam savaşı 1975’de sona erdiği zaman, bilhassa Kuzey Vietnam bir harebe halinde idi. Savaşın yıkıntılarını tamir etmek ve ülkenin kalkınmasını hızlandırabilmek için Sovyetlerden yardım aldı. Kampuchea’nın işgali ise, Vietnam’a yeni ekonomik dertler çıkardı. Çünkü üç yıldır iktidarı elinde tutan Pol Pot ve rejimi, ülkede tam bir zulüm idaresi tatbik etti. Bu zulüm bilhassa aydınlara yönelmişti. Bir çok aydın öldürüldüğü gibi, bir çoğu da kırsal alanlarda çok güç şartlarda çalışmaya zorlanmıştı. Daktilo, televizyon, otomobil gibi medeni vasıtalar, yozlaşmış bir hayatın unsurları olarak yasaklanmıştı. Kısacası, Vietnam’ın Kampuchea’ya saldırısı ne kadar gayri insani ve medeniyette uzak bir hareket olmuş ise, Pol Pot rejimi de o kadar gayri insani ve gayri medeni idi. Dolayısiyle, Vietnam Kampuchea’yı tam bir perişanlık içinde buldu. Yeni lider, Vietnam’ın kuklası Heng Samrin ve Vietnam, Kampuchea’nın ekonomik problemlerinin çözümü için de sırtını Sovyet Rusya’ya dayamak zorunda kaldı.

  Bütün bu sıkıntılara rağmen, Vietnam Hindiçini bölgesindeki yayılma ve genişlemesini arttırmaktan da geri kalmadı. Dış politikasındaki ikinci mühim gelişme buydu. Bu gelişme de iki istikamette oldu. Laos’ta da bir komünist rejim olmakla ve bu rejim de Sovyet Rusyaya dayanmakla beraber, Laos’un içinde de mevcut rejime karşı bir hareket başlamıştı. Bu sebeple Vietnam, 1979 yılında Laos’a 50.000 kişilik bir kuvvet sevketmiş bulunuyordu. Yani Laos da Vietnam’ın kontrolu altına girmişti. Mamafih, 1980 Eylülünde Laos’un Champassak eyaletinde Laos Halkının Milli Kurtuluş Birleşik Cephesi kurulmuş ise de, bu kuruluş kuvvetli ve müessir bir organizasyon olamamıştır.

  Diğer taraftan Vietnam Pol Pot’un Tayland’dan ve Tayland vasıtasiyle Çin’den devamlı yardım alması sebebiyle, 1979 yılından itibaren Tayland üzerindeki baskısını arttırdı. Zira, Tayland, 1975 Vietnam şokunu atlattıktan ve bilhassa Vietnam’ın Kampuchea’yı işgalinden sonra, üç istikamette faaliyette bulundu. Birincisi, Pol Pot’un Kızıl Khmerlerine yardım ettiği gibi, Çin’den gelen yardımları da Kızıl Khmer’lere geçirdi. İkincisi, Çin’le olan münasebetlerini geliştirdi. Üçüncüsü ASEAN ülkeleri Tayland’ı destekledikleri gibi, aynı zamanda Amerika ile de tekrar eski münasebetlere dönme zaruretini hissettiler. Bilhassa Amerika Tayland’a askeri yardımını arttırdı. Zira Tayland’ın Kızıl Khmer’lere yardım etmesi Vietnam’ı büsbütün sinirlendirdi. Bu sebeple, Vietnam Tayland sınırlarına asker yığdığı gibi, bilhassa 1980 yılında Tayland sınırlarından içeri girmeye başlamıştı. Vietnam’ın amacı, Kızıl Khmer’leri Kampuchea topraklarından tamamen sürmek ve aynı zamanda da Tayland’daki rejimi devirmekti.

  Kampuchea’daki Heng Samrin rejimi, ülkeye Vietnam tarafından yani dışardan zorla kabul ettirilmiş bir rejim olduğu için Birleşmiş Milletler tarafından tanınmadığı gibi, gerek Batılılar ve gerek ASEAN ülkeleri, Heng Samrin rejimine karşı mücadele eden grupları ve kuruluşları biraraya getirip birleştirmek suretiyle güçlü bir mücadele yaratmaya çalışmışlardır. Bunlar, Pol Pot’un liderliğindeki Kızıl Khmer’ler, Son Sann liderliğindeki Khmer Halkının Milli Kurtuluş Cephesi ve Prens Sihanouk taraftarlarıdır. Lakin bugüne kadar Heng Samrin rejimine ve Vietnama meydan okuyacak kadar güçlü bir kuvvetin ortaya çıktığı söylenemez.

Kaynak : Fahir ARMAĞANOĞLU - 20.Yüzyılın Siyasi Tarihi